🎧 Όλα τα podcasts

#6

Ένας Κρητικός στο Γκαίρλιτς

Από τα Χανιά στο Γκαίρλιτς! Η ιστορία της Δ’ Στρατιάς στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που έφτασε από την Καβάλα στο Γκαίρλιτς. Φιλοξενούμενοι ή αιχμάλωτοι; Έγινε στο Γκαίρλιτς η πρώτη ηχογράφηση μπουζουκιού; Μια απίστευτη ιστορία στις παρυφές του πολέμου.    

📚 Ενδεικτική βιβλιογραφία

Alexatos, Gerasimos (2010). «Χαίρετε»: Ein griechisches Armeekorps in Görlitz [Ένα ελληνικό σώμα στρατού στο Γκαίρλιτς»]. Στο Wolfgang Schultheiß και Evangelos Chrysos (επιμ.). Meilensteine deutsch-griechischer Beziehungen. Beiträge eines deutsch-griechischen Symposiums am 16. Und 17. April 2010 in Athen [Ορόσημα ελληνο-γερμανικών σχέσεων. Πρακτικά ελληνο-γερμανικού συνεδρίου, Αθήνα, 16 και 17 Απριλίου 2010]. Αθήνα: Stiftung für Parlamentarismus und Demokratie des Hellenischen Parlaments. 

Karayannakos, Jannis (2013). Die Griechen in Görlitz (Spurensuche) [Στα ίχνη των Ελλήνων του Γκαίρλιτς] [Ντοκιμαντέρ] . Ανακτήθηκε από: https://www.youtube.com/watch?v=KZ3YBBt0fWc (24/5/2022).

Schlötzer, Christiane (2017). Als die Griechen nach Görlitz kamen [Όταν ήρθαν οι Έλληνες στο Γκαίρλιτς]. Süddeutsche Zeitung. Ανακτήθηκε από:  https://www.sueddeutsche.de/politik/erster-weltkrieg-als-die-griechen-nach-goerlitz-kamen-1.3173898-0#seite-2 (24/5/2022).

Αλεξάτος, Γεράσιμος (2015). Οι Έλληνες του Γκαίρλιτς 1916-1919, Β΄ εμπλουτισμένη έκδοση. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Κυριακίδη.

Αλεξάτος, Γεράσιμος, Δορδανάς, Στράτος και Κανδυλάκης, Μανώλης (2014). Εν Γκαίρλιτς 31/12/1917. Ημερολόγιο αιχμαλωσίας του βενιζελικού αξιωματικού Στυλιανού Κανδυλάκη στη Γερμανία του Κάιζερ.  Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Κυριακίδη.

Δορδανάς, Στράτος (2020). Το Δ’ Σώμα Στρατού κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και η κληρονομιά του Görlitz. Στο Αλέξανδρος-Ανδρέας Κύρτσης και Μίλτος Πεχλιβάνος (επιμ.), Επιτομή των ελληνογερμανικών διασταυρώσεων. Βερολίνο: Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Ανακτήθηκε από: https://comdeg.eu/el/compendium/essay/97299/ (24/5/2022).

Πέτρου, Θανάσης (2020). Οι όμηροι του Γκαίρλιτς. Μια απίστευτη, αληθινή ιστορία διχασμού και πολέμου. [Graphic Novel, Εικονογραφημένο μυθιστόρημα]. Αθήνα: Ίκαρος

Goerlitzfotos (χ.χ.). Die Griechen von Görlitz [Οι Έλληνες του Γκαίρλιτς] [Φωτογραφικό υλικό]  Ανακτήθηκε από: https://www.goerlitzfotos.de/die-griechen/ (24/5/2022). 

#5

Μια γιορτή στου Νουριάν

Παρακολουθούμε νοερά μια θεατρική παράσταση που ταξίδεψε από τη Γερμανία στην Ελλάδα. Μεταφερόμαστε από τους μετανάστες της δεκαετίας του 1970 στους πρόσφυγες του σήμερα. Και εναποθέτουμε τις ελπίδες μας για ισότητα στα παιδιά.     

📚 Ενδεικτική βιβλιογραφία

Active Member (2013). Μια γιορτή στου Νουριάν [Μουσικό Βίντεο με εικόνες από την παράσταση Συντεχνία του γέλιου]. Ανακτήθηκε από:  https://www.youtube.com/watch?v=wUOpSDn0mOs&t=32s (6/3/2022).

Koldwink-Hörspiele Märchen Vol. 2 (2021). Ludwig, Volker und Sorge, Christian. Ein Fest bei Papadakis – Stück für Menschen ab 8 (Grips-Theater) [Hörspiel]. [Λούντβιχ, Φόλκερ και Ζόργκε, Κρίστιαν. Μια γιορτή στου Παπαδάκη – Θεατρικό έργο για ανθρώπους άνω των 8 ετών (Θέατρο Grips).  [Ηχητικό]]. Ανακτήθηκε από: https://www.youtube.com/watch?v=yaazrT1Jhcs (6/3/2022).

Jenny.gr (2014) Η Ξένια Καλογεροπούλου μιλάει στο Jenny.gr για το παιδικό θέατρο και τη θεατρική αγωγή (μικρών και μεγάλων). Ανακτήθηκε από: https://jenny.gr/real-life/who/295945/i-xenia-kalogeropoyloy-milaei-sto-jennygr-gia-paidiko-theatro-ti-theatriki (6/4/2022).

Θέατρο Grips ιστοσελίδα:  https://www.grips-theater.de/de/ (Ανακτήθηκε 6/3/2022).

Καλδή, Μαίρη (2013). Το παιδικό θέατρο αφουγκράζεται το παρόν; Η παράσταση μια γιορτή στου Νουριάν ως αφορμή επαναπροσδιορισμού του παιδικού θεάτρου. Εκπαίδευση και  θέατρο, 14, 113-120. 

Μιχαλινού, Μαρία (χ.χ.). Ο Μορμόλης του Παναγιώτη Σκούφη. Συνεντεύξεις deBóp. Ανακτήθηκε από: https://bit.ly/3ucfOVO (6/4/2022). Διαθέσιμο και στην ιστοσελίδα Συντεχνία του Γέλιου:  https://syntexniageliou.gr/o-mormolis-toy-panagioti-skoyfi/ (6/4/2022).

#4

Κτίρια της πόλης. Βοσπόριον Μέγαρον.

Ανεβαίνουμε την Αριστοτέλους και σταματάμε στο Βοσπόριον Μέγαρον. Αναρωτιόμαστε γιατί το ουζερί στην εσωτερική αυλή λεγόταν Λεπέν. Η ιστορία μας οδηγεί στο κολαστήριο της Τσιμισκή 72 και διαβάζουμε λογοτεχνικές μαρτυρίες.   

📚 Ενδεικτική βιβλιογραφία

Αναστασιάδης, Γιώργος (2010). Το παλίμψηστο του αίματος. Πολιτικές δολοφονίες και εκτελέσεις στη Θεσσαλονίκη (1913-1968). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. 

Βενιανάκης, Ανδρέας (2020). Ποντάροντας στην γερμανική ρουλέτα. Καζίνο και πράκτορες στην κατοχική Θεσσαλονίκη (1941-1944). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Κοϊκόπουλος, Σωτήρης (2013). Ο Χάρτης της Πόλης: Βοσπόριον Μέγαρο. Ανακτήθηκε από: https://parallaximag.gr/o-chartis-tis-polis-vosporion-megaro-2290 (17/4/2022).

Κουζινόπουλος, Σπύρος (2018). Σελίδες Κατοχής. Θεσσαλονίκη: Ιανός.

Κουζινόπουλος, Σπύρος (χ.χ.). Το κολαστήριο της οδού Τσιμισκή 72. Ανακτήθηκε από: http://thessgiatro.gr/index.php/topics/thessaloniki-videos/item/7217-to-kolastirio-tis-odou-tsimiski-72 (17/4/2022).

Κωστόπουλος, Τάσος (2021). ΕΠΕΝ του 1989, Ν.Δ. του 2021. Ανακτήθηκε από:  https://www.efsyn.gr/arheio/fantasma-tis-istorias/296136_epen-toy-1989-nd-toy-2021 (17/4/2022).

Μηχανή του χρόνου (χ.χ). «Η Ελλάς έχει παραδοθεί ανυπεράσπιστη εις το έλεος μιας μαρξιστικής εισβολής». Το ηχογραφημένο μήνυμα του Παπαδόπουλου μέσα από τη φυλακή στο ιδρυτικό συνέδριο της ΕΠΕΝ το 1984. Ανακτήθηκε από: https://www.mixanitouxronou.gr/i-ellas-echi-paradothi-aniperaspisti-is-to-eleos-mias-marxistikis-isvolis-to-ichografimeno-minima-tou-papadopoulou-mesa-apo-ti-filaki-sto-idritiko-sinedrio-tis-epen-to-1984/ (17/4/2022).

Τσιτιρίδης, Γιώργος (2021). Ανακαλύψτε τα κτίρια της πόλης: Πρώην κέντρο βασανιστηρίων της Γερμανικής Μυστικής Στρατιωτικής Αστυνομίας. Ανακτήθηκε από: https://parallaximag.gr/featured/anakalypste-ta-ktiria-tis-polis-proin-kentro-vasanistirion-tis-germanikis-mystikis-stratiotikis-astynomias (17/4/2022).

Φραγκούδη, Χρύσα (2020).  ΒΟΣΠΟΡΙΟ ΜΕΓΑΡΟ. Ιστοσελίδα περί Αρχιτεκτονικής της Θεσσαλονίκης/thessarchitecture. Ανακτήθηκε από: https://bit.ly/3Cbvc7c  (17/4/2022). 

Λογοτεχνικές αναφορές

Βαφόπουλος, Γιώργος (1971). Σελίδες αυτοβιογραφίας. Η ανάσταση. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. [Όπως αναφέρεται σε Κουζινόπουλος, Σπύρος (2018: 51)]. 

Αναγνωστάκης, Μανόλης. Τα ποιήματα. 1941-1971. Αθήνα: Νεφέλη. 

Θεοδωράκης, Μίκης  (1975). Δρόμοι παλιοί [τραγούδι  Ζορμπαλά, Μαργαρίτα]. Ανακτήθηκε από https://www.greeklyrics.gr/stixoi/dromoi-palioi/ (17/4/2022).

#3

Από τα τείχη στην πλατεία Ελευθερίας

Γκρεμίζουμε τα τείχη προς την παραλία και βλέπουμε να σχηματίζεται η πλατεία Ολύμπου. Παρακολουθούμε τα τραγικά γεγονότα στην Πλατεία Ελευθερίας και απορούμε με την επιλεκτική αμνησία της πόλης.

📚 Ενδεικτική βιβλιογραφία

Fleischer, Hagen (2008). Οι Πόλεμοι της Μνήμης. Ο Βʼ Παγκόσμιος Πόλεμος στη σύγχρονη δημόσια ιστορία. Αθήνα: Νεφέλη. 

Mazower, Mark (2006). Θεσσαλονίκη. Πόλη των φαντασμάτων. Χριστιανοί, μουσουλμάνοι και εβραίοι 1430-1950. Κώστας Κουρεμένος (μετάφρ.). Αθήνα: Αλεξάνδρεια. 

Γεωργιάδης, Νέαρχος (20174). Ρεμπέτικο και πολιτική. Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή.

Δεργιαδές, Φίλιππος (2022). Αισιοδοξία για ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας, σύντομα και χωρίς υπόγειο πάρκινγκ. Ανακτήθηκε από:  https://parallaximag.gr/thessaloniki/aisiodoksia-gia-anaplasi-tis-plateias-eleftherias-syntoma-kai-choris-ypogeio-parkingk (31/3/2022).

Δημουλά, Σοφία (2014). Μελέτη των μεταβολών του αστικού ιστού της Θεσσαλονίκης (1430-2000) με τη χρήση γεωπληροφοριακού συστήματος. Διδακτορική Διατριβή ΑΠΘ.  

Επαμεινώνδας, Γιάννης (2014). Θεσσαλονίκη 1963-1873. Οι παλαιότερες φωτογραφίες, οι πρώτοι χάρτες της περιοχής σταθμού και λιμανιού. Εισαγωγή: Αλέκα Καραδήμου Γερόλυμπου. Θεσσαλονίκη: ΜΙΕΤ. 

Ζαφείρης, Χρίστος (2014). Θεσσαλονίκη. Η παρουσία των απόντων. Η κληρονομιά Ρωμαίων, Μουσουλμάνων, Εβραίων, Ντονμέδων, Φράγκων, Αρμενίων και Σλάβων. Πρόλογος: Ιωάννης Κ. Χασιώτης. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Θεολόγου, Κώστας (2008). Χώρος και Μνήμη. Θεσσαλονίκη 15ος αιώνας. Από τις παραδοσιακές κοινότητες στην αστική νεωτερικότητα. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. 

Καρακιουλάχ, Θεοδώρα (2021). ThessHistory: Πλατεία Ελευθερίας. Ανακτήθηκε από: https://www.thessnews.gr/reportaz/thesshistory/thesshistory-plateia-eleftherias/ (31/3/2022). 

Μόλχο, Ρένα (2001). Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης 1856-1919. Μια ιδιαίτερη κοινότητα. Αθήνα: Θεμέλιο.

Τσιτιρίδης, Γιώργος (2019). Ανακάλυψε τα γλυπτά της πόλης: Μνημείο Ολοκαυτώματος του Nandor Glid. Ανακτήθηκε από: https://parallaximag.gr/thessaloniki/anakalypse-ta-glypta-tis-polis-mnimeio-olokaftomatos-tou-nandor-glid (31/3/2022).

Τσιτιρίδης, Γιώργος (2019). Ανακάλυψε τα γλυπτά της πόλης: Μνημείο παλαιού εβραϊκού νεκροταφείου του Κωνσταντίνου Λεντάρη. Ανακτήθηκε από: https://parallaximag.gr/thessaloniki/anakalypste-ta-glypta-tis-polis-mnimeio-palaiou-evraikou-nekrotafeiou-tou-konstantinou-lentaris  (31/3/2022).

Τσιτιρίδης, Γιώργος (2020). Ανακάλυψε τα γλυπτά της πόλης: Μνημείο για τους Εβραίους φοιτητές στο ΑΠΘ του Ξενή Σαχίνη. Ανακτήθηκε από: https://parallaximag.gr/thessaloniki/anakalypse-ta-glypta-tis-polis-mnimeio-gia-tous-evraious-foitites-sto-apth-tou-kseni-sachini  (31/3/2022).     

#2

Η μπύρα Fix, ο Όθωνας και οι Έλληνες

Η ιστορία της μπύρας στην Ελλάδα από τον Όθωνα μέχρι σήμερα. Από την Fix στην Ολυμπιακή ζυθοποιία και από το Όλυμπος-Νάουσα και το κόκκινο κτήριο της Θεσσαλονίκης στην Carlsberg.

📚 Ενδεικτική βιβλιογραφία

Περί μπύρας

Das Reinheitsgebot – Über 500 Jahre Verbraucherschutz in Bayern [Ο νόμος περί καθαρότητας της μπύρας] . Ανακτήθηκε από: https://www.bayerisches-bier.de/bier-wissen/reinheitsgebot-geschichte-und-bedeutung/.

Standage, Tom (2006). Η ιστορία του κόσμου σε 6 ποτήρια [A History of the World in 6 Glasses] (Ρούλα Κοκκολιού μετάφρ.). Αθήνα: Κέδρος. 

Η επίσημη ιστοσελίδα της Carlsberg: https://www.carlsberggroup.com/

Η επίσημη ιστοσελίδα της Fix: https://www.fix-beer.gr/

Στεφανιδάκης, Παναγιώτης (2014). Reinheitsgebot – Ο Νόμος περί Καθαρότητας της Μπύρας. Ανακτήθηκε από: https://www.beeroskopio.com/2014/05/reinheitsgebot.html

Reinheitsgebot – Ο Νόμος περί Καθαρότητας της Μπύρας (2021). Ανακτήθηκε από: https://www.nostimonimar.gr/reinheitsgebot-o-nomos-peri-katharotitas-tis-mpyras/

Ελληνικές ιστοσελίδες περί μπύρας 

Greek Gastronomy Guide (2017). Μπύρα. Ανακτήθηκε από:  https://www.greekgastronomyguide.gr/mpyra-ethniko-proion/#production-of-beer-in-greece

Αλήθειες και μύθοι για την πρώτη ελληνική μπίρα. Ανακτήθηκε από: https://www.greekqualityproducts.gr/index.php/proionta/pota/mpires/item/1139-alithies-kai-mithi-gia-thn-proti-elliniki-mpira.

Πανταζίδου, Ουρανία (2021). Από την ιστορία της μπύρας στη Θεσσαλονίκη στο ζυθεστιατόριο ΟΛΥΜΠΟΣ – ΝΑΟΥΣΑ στην Αλεξανδρούπολη. Ανακτήθηκε από: https://www.alexpolisonline.com/2020/10/blog-post_49.html

Άρθρα περί μπύρας 

Το Βήμα-Συντακτική ομάδα (2008). Από τα προνόμια του Φιξ στο μονοπώλιο της Heineken. Το Βήμα. Ανακτήθηκε από:  https://www.tovima.gr/2008/11/25/archive/apo-ta-pronomia-toy-fiks-sto-monopwlio-tis-heineken/

Χαροντάκης, Δημήτρης (2012). Εριδες και πάθη για την μπίρα. Τo Βήμα . Ανακτήθηκε από:  https://www.tovima.gr/2012/11/11/finance/erides-kai-pathi-gia-tin-mpira/.

Για την παλιά Αθήνα

Μηχανή του χρόνου-Συντακτική ομάδα (χ.χ.). Η Αθήνα πρωτεύουσα. Ανακτήθηκε από:  https://www.mixanitouxronou.gr/i-athina-ipirxe-chorio-prin-gini-protevousa-ti-lene-ta-stichia-gia-ton-plithismo-ta-spitia-ke-tis-emporikes-epichirisis-ti-dichnoun-i-chartes-ke-i-martiries-ton-xenon-taxidioton-pies-polis-tin-an/.

Για τo εργοστάσιο της Fix στη Θεσσαλονίκη

Ιστοσελίδα περί Αρχιτεκτονικής της Θεσσαλονίκης (2020). Ζυθοποιία Φιξ. Ανακτήθηκε από: https://thessarchitecture.wordpress.com/2020/11/17/%CE%B6%CF%85%CE%B8%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B9%CE%B1-%CF%86%CE%B9%CE%BE/.

Τασούλα, Αρετή (2019). Η ιστορία του θρυλικού εργοστασίου Φιξ. Ανακτήθηκε από:  https://www.voria.gr/article/thessaloniki-i-istoria-tou-thrilikou-ergostasiou-fix

Περί Οικογενείας Φιξ

Παράλλαξη-Συντακτική ομάδα (2019). Πέθανε ο Κάρολος Φιξ, της γνωστής οικογένειας ζυθοποιίας. Ανακτήθηκε από: https://parallaximag.gr/epikairotita/ellada/pethane-karolos-fiks-tis-gnostis-oikogeneias-zythopoiias.  

Λογοτεχνική αναφορά

Μάιερ, Κλέμενς [Meyer, Clemens] (2009). Όταν ονειρευόμασταν [Als wir träumten] (απόσπασμα). Σταυρούλα Τσιάρα και Άρης Καλόγηρος (μετάφρ.). Στο Ανθή Βηδενμάιερ (επιμ.), Άγνωστες σελίδες της γερμανο-ελληνικής ιστορίας παρουσιάζονται από νέους μεταφραστές. 6η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, 28 Μαΐου 2009 (σσ. 36-48). Θεσσαλονίκη: Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ. 

#1

Ο Φραγκομαχαλάς: Τρένα, μπόουλινγκ, ανατινάξεις και γερμανικά

Πώς δημιουργήθηκε η γερμανική παροικία της Θεσσαλονίκης από την εποχή της κατασκευής των σιδηροδρόμων της Ανατολής. Παρακολουθούμε την ιστορία της γειτονιάς της οδού Φράγκων, την ίδρυση της Γερμανικής Λέσχης και της Γερμανικής Σχολής. Από τα τέλη του 19ου αιώνα και κατά τη διάρκεια του δύσκολου 20ού αιώνα.

📚 Ενδεικτική βιβλιογραφία


Βακαλόπουλος, Απόστολος (1982). Ιστορικά στοιχεία για την οικογένεια Abbot της Θεσσαλονίκης στο έργο «Η Στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι». Μακεδονικά, 22 (1), 214-220. Ανακτήθηκε από: https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/makedonika/article/viewFile/6083/5821.

Ζαφείρης, Χρίστος (2015). Θεσσαλονίκης Τοπιογραφία. Το ξενοδοχείο του Κολόμπο και η περιοχή Κολόμβου. Ανακτήθηκε από: https://bit.ly/3JzVPFn.

Ζαφείρης, Χρίστος (2014). Η παρουσία των απόντων. Η κληρονομιά Ρωμαίων, Μουσουλμάνων, Εβραίων, Ντονμέδων, Φράγκων, Αρμενίων και Σλάβων. Αθήνα: Επίκεντρο.

Θεσσαλονίκη Χαμένη Πόλη (ΘΧΠ) (2017). Το Γερμανικό σχολείο στη Θεσσαλονίκη. Ανακτήθηκε από: https://archive.saloni.ca/207.

Ιστοσελίδα περί Αρχιτεκτονικής της Θεσσαλονίκης/thessarchitecture ΚΤΗΜΑ ΑΜΠΟΤ (χ.χ.). Ανακτήθηκε από:  https://bit.ly/34IQfBV.

Κουτσούκου, Φαίδρα (2018). Η γερμανική πολιτιστική πολιτική στην Ελλάδα, 1933-1967: Τομές και συνέχειες. Στο Στράτος  Ν. Δορδανάς και Νίκος Παπαναστασίου (επιμ.), Ο «μακρύς» ελληνογερμανικός εικοστός αιώνας. Οι μαύρες σκιές στην ιστορία των διμερών σχέσεων  (σσ. 131-153). Αθήνα: Επίκεντρο.

Σόνους-Αθανασιάδου, Μαρία (2020). Η κατοικία του ΤζέικΆμποτ στον Φραγκομαχαλά: Οθωμανική Τράπεζα Θεσσαλονίκης και το Κρατικό Ωδείο. Ανακτήθηκε από: https://amaristos.livejournal.com/725274.html.

Τζήμου, Κύα (2013). Τα αγάλματα των Άμποτ. Ανακτήθηκε από: https://parallaximag.gr/thessaloniki/maties-ston-poli/ta-agalmata-ton-ampot.

Λογοτεχνικές Αναφορές

Εμπειρίκος, Ανδρέας (1934). Θα περιμένουμε.  Στο Τα τρένα στη Λογοτεχνία, στην Τέχνη και στην Μουσική (2017, Ιούνιος 8 Ιουνίου). Ανακτήθηκε από: https://homouniversalisgr.blogspot.com/2017/06/blog-post_33.html.

Τσιράκης, Βασίλης (2012). Σελανίκ. Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος.